De maag produceert zuur, dat tot taak heeft om ingenomen voedsel en vocht te steriliseren. De binnenbekleding van de maag is normaliter beschermd tegen de inwerking van het zuur, maar er kunnen problemen ontstaan indien maaginhoud terechtkomt in delen van het maag-darmkanaal die niet zuurbestendig zijn, indien te veel zuur wordt geproduceerd of als de zuurbestendigheid van de maag zelf is verminderd.
Maagzuurgerelateerde klachten komen buitengewoon vaak voor. Gastro-oesofageale refluxziekte (GERD) en peptische zweren zijn de belangrijkste manifestaties van maagzuurgerelateerd lijden.
GERD is de meest voorkomende gastro-intestinale aandoening. Twintig tot veertig procent van de volwassenen heeft regelmatig klachten die samenhangen met GERD. De aandoening ontstaat doordat zure maaginhoud in de slokdarm terechtkomt. De binnenste laag van de slokdarm is niet bestand tegen zuur en kan daardoor ontstoken raken of zweren krijgen.
Symptomen van GERD zijn zuurbranden, zure oprispingen en pijn bij het slikken. Ook is het mogelijk dat patiënten last krijgen van:
Een peptische zweer ontstaat wanneer de binnenbekleding van de maag of twaalfvingerige darm stukgaat. Via deze beschadiging kunnen spijsverteringssappen in contact komen met de diepere lagen van de orgaanwand. Verdere erosie is vaak het gevolg.
Het gebruik van bepaalde geneesmiddelen, cafeïne, alcohol en tabak verhoogt de kans op peptische ulcera. Daarnaast heeft het merendeel van de patiënten met een duodenumzweer of maagzweer een infectie met de bacterie Helicobacter pylori. Deze bacterie produceert gifstoffen die het slijmvlies van de maag en de twaalfvingerige darm aantasten.
De behandeling van peptische zweren is gebaseerd op onderdrukking van de maagzuurproductie en uitroeiing van de H. pylori-bacterie. Als bewezen is dat deze bacterie inderdaad actief is, wordt vaak ‘tripeltherapie’ aangeboden. Deze behandeling bestaat uit een PPI om de zuurproductie te onderdrukken en twee antibiotica om de infectie te bestrijden.
Zollinger-Ellisonsyndroom
Dit syndroom is een zeldzame aandoening die wordt veroorzaakt door een abnormale productie van het hormoon gastrine. Hierdoor maakt de maag overmatig veel zuur aan. Patiënten lijden aan meerdere ernstige zweren die pijnlijk zijn en minder goed reageren op behandelingen.
Darmen komen in contact met allerlei 'lichaamsvreemde' stoffen en bacteriën. In de darmen bevindt zich daarom een groot aantal cellen van het afweersysteem. Er is dus een constant evenwicht in de darmen tussen afweer tegen schadelijke stoffen en opname van voedingsstoffen. Wanneer dit evenwicht ontregeld raakt is de darm ontstoken en kunnen er zich ziektebeelden voordoen.
De ziekte van Crohn
Dit is een chronische ontsteking van de dunne of de dikke darm. Vaak heeft dit diarree tot gevolg of het leidt tot vernauwing door vorming van littekenweefsel. De meest voorkomende klachten van deze ziekte zijn: buikpijn, diarree, afvallen, moeheid en het hebben van fistels (buisvormige verbindingen tussen het darmkanaal en andere organen). De oorzaak van de ziekte van Crohn is niet bekend. Zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren spelen een rol bij het ontstaan. Stress en het roken van sigaretten verhogen de kans op het ontstaan van de ziekte.
Colitis ulcerosa
Colitis ulcerosa is een chronische ontsteking van de dikke darm. Klachten zijn: diarree, het niet goed kunnen ophouden van ontlasting en bloedverlies bij ontlasting. De oorzaak van de ziekte is onbekend. Zowel omgevingsfactoren als erfelijke factoren spelen een rol bij het ontstaan.